Categorie archief: Uncategorized

Het verschil tussen Tai Chi en Qigong

Soms zit je zolang in een ‘discipline’ dat je vergeten bent hoe het was toen je zelf net begon. Mijn leerlingen maken het mij daar ook niet gemakkelijk in: zij zelf oefenen inmiddels alweer vele jaren bij mij, zijn ver gevorderd, en geven zelf les aan relatieve beginners; terwijl ikzelf me alleen nog bezighoud met hen.

Maar toen ik zelf nog maar net doorvloeide van de zachte stijl Kungfu die ik geleerd had naar Tai Chi begon mijn leertijd niet met de bewegingen van Tai Chi maar met Qigong. Ik had geen flauw idee waarom dat was – of wát dat was.

De kern van het verhaal is, zo weet ik inmiddels na al deze jaren dat ik ‘in het veld’ zit, dat Tai Chi een krijgskunst is. En ik gebruik met opzet het antieke woord ‘krijgskunst’: Tai Chi is inmiddels ongeveer vierhonderd jaar oud en stamt uit een tijd van zwaarden en speren. Daarmee zit je in de situatie van een slagveld uit vroegere tijden en zoals dat gaat op slagvelden: er ontstaat een soort van wapenwedloop. De persoon of personen die Tai Chi ontwierpen wilden iets extra’s, iets waardoor mensen die andere krijgskunsten beoefenden en die aan ‘de andere kant’ stonden verslagen konden worden. De meerwaarde die men zocht werd gevonden in de vele stromingen van gezondheidskunsten die China van oudsher kent.

Die gezondheidskunsten zijn heel divers, zowel qua manier van oefenen als qua doelstelling. meridianenEr zijn stromingen die inderdaad puur voor de dagelijkse gezondheid bedoeld zijn, er zijn er die gelieerd zijn aan de antieke alchemistische onsterfelijkheidskunst en er zijn spiritueel-meditatieve stromingen. Niets daarvan heeft met krijgskunst te maken maar ze hebben allemaal één ding met elkaar gemeen: ze baseren zich op een mensbeeld dat niet uitgaat van spieren, botten enzovoorts (al kende men de menselijke anatomie al pakweg tweeduizend jaar voor die hier in het westen werd ‘ontdekt’ tot in detail); in plaats daarvan ging men uit van qi, ‘energie’, die in banen door het lichaam zou stromen, de zogeheten meridianen.

Hoe kon men vinden dat dit een meerwaarde zou hebben voor krijgskunsten?

Voor het antwoord op die vraag kunnen we prima kijken naar de Olympische Spelen die onlangs in Brazilië zijn gehouden, en waar we topatleten in verschillende disciplines aan het werk hebben kunnen zien. Die atleten hebben, naast hun onmenselijk zware training, met elkaar gemeen dat ze allemáál ontzettend goed zijn en dus met de vraag zitten hoe ze toch weer net iets beter kunnen worden. Ze laten zich daarom onderplakken met patches en worden vervolgens gefilmd, en dankzij die patches kan een computer hun bewegingen registreren en uitrekenen hoe ze net weer iets efficiënter kunnen hoogspringen, hardlopen, zwemmen of verspringen.

computer

Die middelen had men in vroegere tijden niet, maar men had wèl die gezondheidsoefeningen die de beoefenaar oefenden in qi, ‘energie’.

Een noodzaak bij de vrije doorstroming van qi door het lichaam is fysieke ontspanning. Daarmee bedoel ik niet dat je net zo slap moet zijn als natte spaghetti maar dat je jezelf bewust maakt van onnodige voelbaarheden in je lichaam, ‘spanning’ zo je wilt. Hoe langer je oefent hoe sensitiever je wordt, zowel in als op je lichaam; en daarmee hebben we al twee aspecten te pakken die de toevoeging van deze oefeningen aan een krijgskunst zinvol maakten: je leert je eigen lichaam in een optimale positie plaatsen vanuit je gevoel (waardoor je bijvoorbeeld harder kunt slaan, ik noem maar wat), èn je leert om ‘op je lichaam’ het contact met de tegenstander te beïnvloeden.

Al met al verklaart dit de waarde van de toevoeging van gezondheidsoefeningen aan de krijgskunst Tai Chi.

Waar deze diverse gezondheidsoefeningen evolueerden en samenkwamen in wat we tegenwoordig Qigong noemen, groeide ook Tai Chi door de tijd heen. Toen er vuurwapens kwamen was een krijgskunst niet meer zinvol op het slagveld, en Tai Chi werd -we zitten nu in de negentiende eeuw- een individuele zelfverdedigingskunst. En in de vorige -twintigste- eeuw is dan weer de invloed van die gezondheidskunsten op de verdedigingskunst naar de voorgrond getreden, en heette Tai Chi ineens een gezondheidskunst te zijn, een soort van bewegende yoga.

Niet is dus minder waar: Qigong is een meditatieve gezondheidskunst en als zodanig geïncorporeerd in de verdedigingskunst Tai Chi. Hoewel de bewegingen op elkaar lijken door de invloed over en weer en hoewel ook Tai Chi ‘solo’ geoefend wordt in vormen, choreografieën, zijn er dus wel degelijk verschillen.

Een voorbeeld van een Tai Chi-choreografie, gevolgd door tien Qigong-oefeningen

Naar mijn idee moeten die verschillen ook blijven, en duidelijk naast elkaar geoefend worden. Nee, je hoeft niet geïnteresseerd te zijn in ‘vechten’ als je Tai Chi oefent; maar het (eventueel in spelvorm) oefenen in de Tai Chi-manier van zelfverdediging dóet iets met een mens, het verandert je. Door de invloed van de gezondheidskunsten en het daoïstische ‘go with the flow‘-denken dat daarmee gepaard gaat word je niet alleen gezonder (want fysieke oefening maakt nu eenmaal gezond), ook mentaal gebeurt er iets; je leert anders omgaan met weerstand, met confrontaties, je laat die makkelijker van je afglijden of weet ze zelfs om te buigen in een situatie die beter, gezonder, voor je is.

Samengevat kunnen we dus stellen dat Qigong een gezondheidsoefening is, redelijk meditatief en rustgevend maar ook bedoeld om aan te sterken, om te herstellen, om sensitiever te worden en om meer weerstand op te bouwen tegen ziekte. Tai Chi daarentegen is van oorsprong een krijgskunst, een zelfverdedigingskunst, een fysieke manier om anders -zachter- om te gaan met confrontaties. Al of niet overdrachtelijk.

 

Advertenties

Tai Chi en de seizoenen

In de afgelopen week kwam ik een artikeltje tegen dat getiteld was “Koud begin van de lente“. Het begint met de zin “De lente begint koud”, onderwijst ons vervolgens wanneer de lente begint en vertelt daarna dat het weer nat en koud is. Hoewel het niet met woorden gezegd wordt is er dus blijkbaar een idee verbonden aan het concept ‘lente’ waarin lente een periode is waarin het warmer en droger had moeten te zijn.

Ik vind dit een erg merkwaardig artikeltje.

De natuur op onze aarde bestaat in golven, variërend van kouder naar warmer en weer omgekeerd. Die golfbeweging is afhankelijk van een groot aantal factoren zoals, bij wijze van voorbeeld, de stand van de aarde ten opzichte van de zon. Hoe gróót die temperatuurvariaties zijn en of het natter of droger is, is bovendien ook nog eens afhankelijk van een complex aan diverse mileutechnische en klimatologische omstandigheden, deels eigen aan de aarde (zoals bijvoorbeeld de invloed van El Niño, van de vervuilende vulkaanuitbarstingen en eens in de zoveel duizend jaar van de wisseling van de magnetische polen) en tegenwoordig deels veroorzaakt door de mens.

Maar dat golfbewegingsproces is geen constante, en is dat ook nooit geweest; in de loop van tienduizenden jaren zijn er diverse ijstijden geweest, de aarde is tropisch geweest, enzovoorts. Er zit geen regelmaat  in.

Echter, op een gegeven moment kwam het meest gevaarlijke roofdier ooit op aarde: de venator intelligens, ‘de intelligente jager’. Wij. We leerden dat het onderscheid tussen dag en nacht belangrijk is want sommige dieren vang je beter ’s nachts, andere makkelijker overdag. Later gingen we het land bebouwen en daar leerden we van dat er periodes zijn om te zaaien en periodes om te oogsten. En zo groeiden we, in de loop van vele tienduizenden jaren, naar een tijdsindeling toe. 

Waar dit aanvankelijk alleen maar positief uitpakte omdat we luisterden naar -gevoelig waren voor- de golfbeweging van de natuur begon de ellende toen we dit soort observaties gingen overdragen via schrift. Vanaf dat punt worden het wetmatigheden, neergeschreven ‘als het zus voelt is het tijd voor zo’-observaties werden opgelegde ‘op deze dag van die maand moet je dit doen’-regels. We gingen onszelf steeds meer overgeven aan de beschreven wetmatigheid en steeds minder voelen en waarnemen wat er daadwerkelijk gebeurde. 

De stap die hierop volgde is de stap waar wij middenin zitten: we legden de beschreven wetmatigheid vast in benoemde eenheden – de seizoenen, weken, dagen, uren, minuten. En we zijn totaal ongevoelig geworden voor wat die wetmatigheid in feite was, en is: een poging tot vastleggen van een onregelmatige golfbeweging in de natuur.

Terugkerend naar waar dit verhaal mee begon ga ik nu keihard zeggen: de lente is helemaal niet koud begonnen. Hooguit is onze beschrijving van de golfbeweging van de natuur niet toereikend. We zouden er beter aan doen om het idiote idee van een vast ritme te vergeten, en opnieuw te leren observeren. Vergeet woorden zoals winter en zomer; doe gewoon een jas aan als het koud is en doe -em uit wanneer het warm is. Vergeet alles wat wij als kunstmatige wet over de echte natuur hebben gelegd en observeer, voel.

Bij Tai Chi bestaat eenzelfde probleem. Tai Chi is een krijgskunst, en in feite is een krijgskunst niet meer dan de kunst van het winnen in een fysiek conflict. Dat is ‘de natuur’ van Tai Chi. Als krijgskunst zijn er diverse concepten van aanpak te ontleden over hoe je het doel -winnen- kunt bereiken. Soms hard, soms zacht, dat soort zaken. Er is een oud Chinees werkmodel (oefening in qi en de interactie tussen yin en yang) dat zich heel goed laat hanteren om vaardig te worden in die concepten, en eigenlijk is dit alles.

Maar dan moet deze vaardigheid worden overgedragen…  En dat gebeurt via een systeem, een wetmatigheid. Dat systeem werkt in feite achterstevoren: waar je vroeger aan je leerling zou onderwijzen hoe een bepaalde interactie moet voelen om resultaat te bereiken waarna het vanzelf een fysieke vorm krijgt begint het onderwijs tegenwoordig met die fysieke vorm, waar niemand aanvankelijk van weet of begrijpt waar die vormgeving voor is. Vervolgens evolueren er allerlei regeltjes over het precies krijgen van die vormgeving, er komen ook nog eens regeltjes voor die regeltjes, en uiteindelijk weet niemand meer waar het in de kern over gaat. 

Dat is het punt waarop er gezegd gaat worden “Tai Chi is een gezondheidskunst”: dat is gewoon een andere manier om te zeggen “de lente begint koud”.

Als de kleintjes Groten worden

In 2006 kwam Armand als privéleerling bij de School van de Kraanvogel. Zijn inzet en vooruitgang maakten dat ik hem na ruim een jaar heb uitgenodigd voor ‘de binnenschool’, een school binnen de School voor die leerlingen die tussen de twintig en dertig uur per week trainen en studeren.

Nu is het 2012 en ik ben er trots op Armand op de wereld los te mogen laten.
Bezoek zijn website of zijn lessen in Zoetermeer!

Energie

Roel&ArmandHet mooie van een nieuw seizoen is: nieuwe energie. Hoewel ik het woord ‘vakantie’ gebruik als het over, bijvoorbeeld, de sluiting van de school in augustus gaat is een maand geen lesgeven eerder een maand van contemplatie. In de voorgaande periode is er tijdens de lessen vaak van alles aan bod gekomen aan spontane ingevingen, en dat alles moet een plek krijgen. 

Dat is de manier om te groeien.
Vroeger deed ik nooit aan ‘vakanties’, ik was altijd aan het oefenen. Zeven dagen in de week, 52 weken in het jaar. Toen ik daar een keer over sprak met een meester die zelf nooit een ‘echt leven’ had gehad omdat hij altijd, van kinds af aan, aan het trainen en studeren was geweest zat hij mij schamper aan te kijken en zei “rusten is óók oefenen”.

Vanaf die les heb ik het concept ‘vakantie’ in mijn leven geïntroduceerd, sloot ik af en toe de school en deed ik werkelijk niks aan intensieve training. Tot grote ergernis van mijn partner had ik wel altijd oefenspullen bij me… maar ik deed er niks mee.

Maar de meester had gelijk: het was tijdens deze periodes van ‘afstand’ dat ik echte vorderingen boekte, doordat er van alles de kans kreeg om te bezinken.

De laatste jaren train ik zelf niet zo intensief meer en ben ik voornamelijk bezig met het incorporeren van de energetische inzichten die mijn acupunctuur- en daoïstische studies me hebben aangereikt. Maar tijdens de relatieve hektiek van lesgeven, behandelen en studeren krijgt dat niet goed de kans om een eenheid te worden.
Deze maand vakantie is daar goed voor geweest, en heeft me de kans gegeven om weer iets te bereiken door nies te doen. Wu wei.

En nu met nieuwe energie weer aan de slag!

Begin nieuw seizoen

De vakantie is weer voorbij… we beginnen weer ‘zodra de maand september heet’ dus aanstaande zaterdag is weer de eerste les.

Getagged

Als een feniks herrezen

Op veelvuldig verzoek een nieuwe opstart van het weblog van de School van de Kraanvogel… Soms moet je gewoon helemaal opnieuw beginnen.

Voor wie het oude weblog nog na wil lezen, die kan hier terecht.