Tai Chi en de seizoenen

In de afgelopen week kwam ik een artikeltje tegen dat getiteld was “Koud begin van de lente“. Het begint met de zin “De lente begint koud”, onderwijst ons vervolgens wanneer de lente begint en vertelt daarna dat het weer nat en koud is. Hoewel het niet met woorden gezegd wordt is er dus blijkbaar een idee verbonden aan het concept ‘lente’ waarin lente een periode is waarin het warmer en droger had moeten te zijn.

Ik vind dit een erg merkwaardig artikeltje.

De natuur op onze aarde bestaat in golven, variërend van kouder naar warmer en weer omgekeerd. Die golfbeweging is afhankelijk van een groot aantal factoren zoals, bij wijze van voorbeeld, de stand van de aarde ten opzichte van de zon. Hoe gróót die temperatuurvariaties zijn en of het natter of droger is, is bovendien ook nog eens afhankelijk van een complex aan diverse mileutechnische en klimatologische omstandigheden, deels eigen aan de aarde (zoals bijvoorbeeld de invloed van El Niño, van de vervuilende vulkaanuitbarstingen en eens in de zoveel duizend jaar van de wisseling van de magnetische polen) en tegenwoordig deels veroorzaakt door de mens.

Maar dat golfbewegingsproces is geen constante, en is dat ook nooit geweest; in de loop van tienduizenden jaren zijn er diverse ijstijden geweest, de aarde is tropisch geweest, enzovoorts. Er zit geen regelmaat  in.

Echter, op een gegeven moment kwam het meest gevaarlijke roofdier ooit op aarde: de venator intelligens, ‘de intelligente jager’. Wij. We leerden dat het onderscheid tussen dag en nacht belangrijk is want sommige dieren vang je beter ’s nachts, andere makkelijker overdag. Later gingen we het land bebouwen en daar leerden we van dat er periodes zijn om te zaaien en periodes om te oogsten. En zo groeiden we, in de loop van vele tienduizenden jaren, naar een tijdsindeling toe. 

Waar dit aanvankelijk alleen maar positief uitpakte omdat we luisterden naar -gevoelig waren voor- de golfbeweging van de natuur begon de ellende toen we dit soort observaties gingen overdragen via schrift. Vanaf dat punt worden het wetmatigheden, neergeschreven ‘als het zus voelt is het tijd voor zo’-observaties werden opgelegde ‘op deze dag van die maand moet je dit doen’-regels. We gingen onszelf steeds meer overgeven aan de beschreven wetmatigheid en steeds minder voelen en waarnemen wat er daadwerkelijk gebeurde. 

De stap die hierop volgde is de stap waar wij middenin zitten: we legden de beschreven wetmatigheid vast in benoemde eenheden – de seizoenen, weken, dagen, uren, minuten. En we zijn totaal ongevoelig geworden voor wat die wetmatigheid in feite was, en is: een poging tot vastleggen van een onregelmatige golfbeweging in de natuur.

Terugkerend naar waar dit verhaal mee begon ga ik nu keihard zeggen: de lente is helemaal niet koud begonnen. Hooguit is onze beschrijving van de golfbeweging van de natuur niet toereikend. We zouden er beter aan doen om het idiote idee van een vast ritme te vergeten, en opnieuw te leren observeren. Vergeet woorden zoals winter en zomer; doe gewoon een jas aan als het koud is en doe -em uit wanneer het warm is. Vergeet alles wat wij als kunstmatige wet over de echte natuur hebben gelegd en observeer, voel.

Bij Tai Chi bestaat eenzelfde probleem. Tai Chi is een krijgskunst, en in feite is een krijgskunst niet meer dan de kunst van het winnen in een fysiek conflict. Dat is ‘de natuur’ van Tai Chi. Als krijgskunst zijn er diverse concepten van aanpak te ontleden over hoe je het doel -winnen- kunt bereiken. Soms hard, soms zacht, dat soort zaken. Er is een oud Chinees werkmodel (oefening in qi en de interactie tussen yin en yang) dat zich heel goed laat hanteren om vaardig te worden in die concepten, en eigenlijk is dit alles.

Maar dan moet deze vaardigheid worden overgedragen…  En dat gebeurt via een systeem, een wetmatigheid. Dat systeem werkt in feite achterstevoren: waar je vroeger aan je leerling zou onderwijzen hoe een bepaalde interactie moet voelen om resultaat te bereiken waarna het vanzelf een fysieke vorm krijgt begint het onderwijs tegenwoordig met die fysieke vorm, waar niemand aanvankelijk van weet of begrijpt waar die vormgeving voor is. Vervolgens evolueren er allerlei regeltjes over het precies krijgen van die vormgeving, er komen ook nog eens regeltjes voor die regeltjes, en uiteindelijk weet niemand meer waar het in de kern over gaat. 

Dat is het punt waarop er gezegd gaat worden “Tai Chi is een gezondheidskunst”: dat is gewoon een andere manier om te zeggen “de lente begint koud”.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: